شرح خدمت
رسیدگی و اظهارنظر در خصوص پرونده هایی با موضوع خبرگزاری، روزنامه، پایگاه اطلاع رسانی و رادیو و تلویزیون (در حوزه محلی و با تیراژ بالا):
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، صلاحیت امور خبرنگاری و روزنامهنگاری کارشناسی رسمی دادگستری مأموریت مشخصی را در حمایت از فرآیند قضایی و پاسخگویی رسانهای ایفا مینماید. این صلاحیت رسماً امکان ارائه نظر تخصصی به مراجع قضایی و اداری را در پروندههای مرتبط با خبرگزاریها، روزنامهها، پایگاههای اطلاعرسانی و رادیو و تلویزیون عمدتاً در حوزه محلی و با تیراژ بالا فراهم میکند .
در حوزه عملکرد، کارشناس رسمی دادگستری دارای این صلاحیت مجاز است:
رسیدگی و اظهار نظر در پروندههای قضایی با موضوع رسانههای دیجیتال و چاپی پرمخاطب، از جمله بررسی تخلفات رسانهای، محتوا، نشر مطالب حساس، یا امور مرتبط با تیراژ و گستره انتشار .
بررسی و ارزیابی تخلفات خبرنگاران و روزنامهنگاران؛ شامل تحلیل انطباق رفتار حرفهای، تخلفات اخلاقی یا مقرراتی و احراز صلاحیت خبرنگاران در حوزههای مختلف خبری .
اظهارنظر در پروندههای مرتبط با مالکیت فکری و معنوی در محیط اطلاعرسانی؛ مانند آثار تالیفی، ترجمه، تولیدات صوتی و تصویری، تطابق با حقوق مالک اثر و تشخیص جرائم نقض حقوق مادی و معنوی .
رسیدگی به دعاوی در نشریات (هفتهنامه، ماهنامه، فصلنامه و نشریات سازمانی) و جرائم مرتبط با تشریفات داخلی و رویههای عملکردی در نشریات منتخب یا داخلی مؤسسات .
با توجه به ماهیت وظایف، ابزارهایی که کارشناس رسمی دادگستری برای صدور نظر بهره میبرد شامل بررسی محتوا و مستندات پرونده، تحلیل مقایسهای تیراژ و گستره رسانهای، ارزیابی مستندات تخلفی، شناسایی مرجع انتشار، و بررسی اسناد حقوقی مرتبط با مالکیت اثر است. در مواردی که قضیه نیاز به دسترسی به اطلاعات دولتی یا محرمانه دارد، کارشناس رسمی دادگستری باید طبق قانون به نهادهای ذیربط مراجعه کند و دریافت اطلاعات رسمی را تضمین نماید، بدون اینکه این اطلاعات در خارج از حوزه ارجاع شده افشا گردد .
در چارچوب کاربردهای عملی، این صلاحیت در موارد زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
پروندههای قضایی رسانهای شامل شکایات علیه خبرگزاری یا روزنامه در ارتباط با نشر مطالب خلاف قانون، افترا، نشر مطالب خصوصی و یا تخلفات اخلاقی انتشاری.
پروندههای اختلاف حقوق مالکیت فکری شامل دعوا میان خبرنگار، مترجم، نویسنده و ناشر یا چاپخانه درباره حقالتالیف، ترجمه یا استفاده بدون اجازه.
پروندههای اداری یا قراردادی در قراردادهای اطلاعرسانی رسانهای، شامل مراجع دولتی یا بخش خصوصی، که نیاز به بررسی انطباق فنی و حقوقی دستمزد و عملکرد رسانه دارند .
ارزیابی قانونی دستمزد خدمات رسانهای نظیر محاسبه میزان دستمزد خبرنگاران و روزنامهنگاران مطابق با تعرفههای قوه قضائیه و مقررات مربوطه .
مسئولیتهای این صلاحیت عبارتاند از: ارائه گزارش کارشناسی مکتوب دقیق به قاضی محترم، پاسخ به پرسشهای قضایی درباره تخلفات و صلاحیت، و ارائه تحلیل حقوقی و فنی برای تصمیمگیری عادلانه. از سوی دیگر، کارشناس رسمی دادگستری ممنوع است نظری خلاف واقع ارائه دهد، مختصر و موشکافانه عمل نکرده یا موارد مهم را حذف کند، چرا که در صورت سوء نیت، گزارش وی برابر با جعل سند رسمی بوده و تحت پیگرد قانونی قرار میگیرد .
ارزش این صلاحیت در نظام قضایی ایران در تحلیل دقیقتر پروندهها، کاهش خطا در صدور رأی، ایجاد اعتماد به آثار منتشرشده و تعیین دقیق مقصر یا میزان تخلف رسانهای نهفته است. نقش کارشناسی رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامهنگاری، تسهیل رویکرد حرفهای و هماهنگ در حل منازعات رسانهای، حفظ حقوق مخاطبان و صاحب اثر، و حمایت از فرآیند قانونی رسانهها است.