شرح خدمت
رسیدگی و اظهارنظر در خصوص پرونده هایی با موضوع خبرگزاری، روزنامه، پایگاه اطلاع رسانی و رادیو و تلویزیون (در حوزه استانی و محلی):
صلاحیت رسمی امور خبرنگاری و روزنامهنگاری مختص کارشناس رسمی دادگستری است که بهصورت رسمی از سوی نظام قضایی ایران واجد صلاحیت فنی و تخصصی برای ارائه نظریه کارشناسی در دعاوی مرتبط با خبرگزاریها، روزنامهها، پایگاههای اطلاعرسانی، رادیو و تلویزیون (در سطح استانی و محلی) میباشد. این کارشناسی رسمی دادگستری دارای صلاحیت قانونی برای ارائه تحلیلهای فنی و حقوقی در گستره رسانهای رسمی درون مرزی کشور است .
در عملکرد قانونی، کارشناس رسمی دادگستری با این صلاحیت موظف است در موارد زیر اظهار نظر نماید: بررسی تخلفات خبرنگاران یا رسانهها، احراز مصادیق نشر اکاذیب، افترا، توهین به اعتقادات یا نشر محتوای ممنوع، بررسی موارد تقلید لوگو یا محتوای تصویری غیرمجاز، و تشخیص حقوق مالکیت مادی و معنوی آثار خبری، ترجمهها یا محتوای صوتی-تصویری .
در حوزه قضایی، دادگاهها، بهویژه در دعاوی مطبوعاتی، شکایت علیه رسانهها یا خبرنگاران را که قاضی نیاز به نظر تخصصی دارند، به این کارشناس رسمی دادگستری ارجاع میدهند. همچنین در موضوع خبرگزاریها یا پایگاههای اطلاعرسانی غیرمجاز یا دارای مسئولیت نامعلوم، کارشناس رسمی دادگستری موظف به تحلیل ماهیت رسانه، ارزیابی مغایرت با قوانین مطبوعات و ارائه راهنمایی والیتی درباره مسئولیت متخلفان است .
یکی دیگر از وظایف عمده این صلاحیت، ارزیابی دستمزدهای انجامشده توسط خبرنگاران و روزنامهنگاران در پروندههای حقوقی یا قراردادی است. کارشناس رسمی دادگستری با بررسی میزان فعالیت خبری، تیراژ، حوزه عملکرد و نوع رسانه، نظریه روشنی درباره تعرفه یا مبلغ مصوب ارائه میدهد که مبنای تصمیمگیری قضایی یا اداری قرار میگیرد .
ازجمله زمینههای رایج کاربرد این صلاحیت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دعاوی مطبوعاتی شامل شکایات مبنی بر نشر کذب، تحریک، افترا یا توهین؛
اختلافات میان نویسنده، مترجم یا مالک اثر و رسانه در زمینه حقوق مالکیت معنوی؛
پروندههایی درباره خبرگزاریهای فاقد مجوز یا با مسئولیت نامعلوم که نیاز به شناسایی مرجع مقصر و تحلیل قانونی دارند؛
اختلافنظرهای قراردادی در حوزه رسانه میان خبرنگاران، رسانهها و ناشران داخلی؛
ارزیابی فعالیت رسانهای در پروندههای حقوقی یا اداری مرتبط با عملکرد رسانهای در سطح منطقهای یا محلی .
ابزار، روشها و ساختار کار
کارشناس رسمی دادگستری در این حوزه از ابزارهای قانونی، فنی و محتوایی استفاده میکند؛ از بررسی اسناد منتشرشده در رسانهها، تحلیل محتوای خبری، تحلیل تطبیقی نشریات و رسانههای مشابه تا مطابقت با قوانین مطبوعات و مالکیت معنوی داخلی. همچنین منابع شامل متنهای منتشرشده، پروندههای قضایی مرتبط، اظهار نظرهای پیشین و مقررات مطبوعاتی میباشد. کارشناس رسمی دادگستری باید نظریه مستند و مستدل ارائه دهد که در رأی دادگاه زمینه تصمیمگیری عادلانه را فراهم کند.
ارزش حقوقی و اجتماعی
نظریه کارشناس رسمی دادگستری در این صلاحیت علاوه بر وزن حقوقی در مراجع قضایی، در سیاستگذاری رسانهای و پیشگیری از تخلفات نیز کاربرد دارد. نظر کارشناسی میتواند از روند توقیف نشریات جلوگیری کند، کیفیت رعایت قوانین را ارتقا دهد، از بروز جرائم رسانهای جلوگیری و هزینههای مادی و معنوی ناشی از تخلفات را کاهش دهد .
در نتیجه، کارشناس رسمی دادگستری با صلاحیت امور خبرنگاری و روزنامهنگاری نقش حائز اهمیتی در تضمین عدالت رسانهای، حفظ حقوق رسانهای و فعالان خبر، و ارتقای شفافیت در فضای اطلاعرسانی است.