شرح خدمت
حسن انجام فرایندهای تصفیه، کنترل، بازیافت، پایش و دفع انواع آلودگی:
صلاحیت «کارشناسی رسمی دادگستری در رشته مهندسی محیط زیست» به صورت ویژه در راستای ارزیابی و اعلام نظر رسمی نسبت به مسائل محیط‌زیست در قلمرو قضایی و اجرایی کشور ارائه می‌شود. این عنوان به کارشناسان رسمی دادگستری اجازه می‌دهد در موضوعات حوزه آب، خاک، هوا، صوت و پسماندها ورود نموده و به‌عنوان مرجع تخصصی مورد استناد در دادگاه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای زیست‌محیطی قرار گیرد.
وظایف قانونی و حوزه‌های کاربرد
۱. برآورد خسارت و ارزش‌گذاری اکوسیستم‌ها و منابع طبیعی
کارشناسی رسمی دادگستری در این صلاحیت مسئول برآورد ارزش اقتصادی اکوسیستم‌های حساس (مناطق چهارگانه شامل پارک‌های ملی، پناهگاه‌های حیات‌وحش و آثار طبیعی) و تعیین خسارت‌های وارده بر حیات‌وحش است. این ارزیابی اغلب در دعاوی قضایی، شکایات محیط‌زیستی یا اختلافات قراردادی ضروری است.
۲. حسابرسی و اظهار نظر درباره آلودگی‌ها
شامل بررسی عوامل و مکان‌های آلوده‌کننده محیط‌زیست و تشخیص آلودگی در منابع آب (ساحات سطحی و زیرزمینی)، خاک، هوا، صوت و پسماندهای صنعتی و شهری. کارشناسی رسمی دادگستری ذیل این صلاحیت موظف به تعیین علت بروز آلودگی، شعاع اثر آن و ارزیابی خسارت محیط‌زیستی است.
۳. پایش و کنترل فرایندهای تصفیه، بازیافت و دفع
رسیدگی به حسن انجام و عملکرد پروژه‌های تصفیه آب و فاضلاب، کنترل آلودگی خاک، هوا، صوت و مدیریت پسماندهای عادی و صنعتی، همچنین نظارت بر فرایندهای بازیافت، پایش و دفع انواع آلاینده‌ها، از جمله وظایف تخصصی است. این نقش در دعاوی فی‌مابین پیمانکاران، کارفرمایان، مشاوران و مدیریت پروژه کاربرد دارد.
۴. مراجعات قراردادی و حقوقی
کارشناسی رسمی دادگستری در این رشته، در بررسی تعهدات زیست‌محیطی پروژه‌ها، تطبیق وضعیت موجود با مقررات و استانداردهای محیط‌زیستی، و حل اختلافات قراردادی مرتبط با پروژه‌های زیست‌محیطی مشارکت می‌نماید.
۵. رسیدگی به تجارت آلودگی و موضوعات ویژه
اظهارنظر درخصوص مسائل مرتبط با تجارت آلودگی (Emission Trading) و هرگونه موضوع خاص زیست‌محیطی که به منظور حل اختلاف یا تصمیم‌گیری قانونی ارجاع شده است از جمله عملکردهای این صلاحیت به شمار می‌آید.
ابزارها و روش‌های کارشناسی
کارشناسی رسمی دادگستری در رشته محیط زیست به مجموعه‌ای از روش‌ها و ابزارهای تخصصی دسترسی دارد. شامل استفاده از داده‌های پایش هوایی، آب و خاک، نمونه‌گیری، تحلیل آزمایشگاهی، مدل‌سازی اثرات آلایشی، نقشه‌برداری محیط‌زیستی، تحلیل آماری و مطالعات اقتصادی برای ارزش‌گذاری خسارت و برآورد هزینه‌های اجرایی، نگهداری و بهره‌برداری پروژه‌ها. این ابزارها در قالب گزارش رسمی به مرجع قضایی یا سازمان مسئول ارائه می‌شوند
نمونه موارد کاربرد در نظام قضایی و اجرایی ایران
اختلافات بین پیمانکاران و کارفرمایان در پروژه‌های تصفیه آب یا مدیریت پسماند
دعاوی کیفری یا مدنی مربوط به آلودگی منابع آب، خاک یا صوت
ارزیابی خسارت زیست‌محیطی در پرونده‌های مربوط به حیات‌وحش یا تخریب مناطق حفاظت‌شده
اظهار نظر رسمی در روند تعیین جرایم زیست‌محیطی یا تخطی از مقررات محیط‌زیستی
گزارش عملکرد رسمی درباره پایش و کنترل فرآیندهای زیست‌محیطی در ارگان‌های دولتی یا خصوصی
ارزش افزوده اداری و قضایی
وجود صلاحیت «کارشناسی رسمی دادگستری در رشته مهندسی محیط زیست» باعث می‌شود مراجع قضایی، اداری و قراردادی به یک مرجع معتبر تخصصی رجوع کنند که با تکیه بر روش‌های نظام‌مند علمی و قانونی، اطلاعات دقیق، شفاف و مستندی ارائه می‌دهد. این موضوع ضمن افزایش کیفیت تصمیم‌گیری در موارد محیط‌زیستی، امکان جبران خسارات، تطبیق مقررات و پیش‌گیری از جرائم زیست‌محیطی را تسهیل می‌کند.
در جمع‌بندی، صلاحیت کارشناسی رسمی دادگستری در رشته مهندسی محیط زیست نقش مهمی در ارزیابی، تحلیل، اظهارنظر رسمی و حل اختلافات تخصصی زیست‌محیطی در نظام قضایی و اداری ایران دارد. این نقش، تضمین‌کننده کیفیت و صحت تصمیم‌گیری در موضوعات حیاتی مرتبط با حفاظت محیط‌زیست است.