شرح خدمت
توانایی تعیین خسارات ناشی از حوادث و آتش سوزی:
صلاحیت کارشناسی رسمی دادگستری در حوزه امور آتش‌سوزی و آتش‌نشانی، یکی از صلاحیت‌های مصوب در فهرست رسمی کانون کارشناسان رسمی دادگستری است که به‌طور ویژه شامل توانایی تعیین خسارات ناشی از حوادث و آتش‌سوزی می‌شود . کارشناس رسمی دادگستری دارای این صلاحیت مجاز است به‌عنوان کارشناس متخصص در پرونده‌های قضایی، اداری یا بیمه‌ای مربوط به وقوع حریق، انفجار، یا حادثه مشابه، موارد خسارت مالی را به صورت دقیق و مستدل بررسی و گزارش نماید .
وظایف و نقش قانونی:
کارشناس رسمی دادگستری در این صلاحیت موظف است خسارات وارده را با مشاهده صحنه حادثه، اندازه‌گیری‌های میدانی، مستندسازی شامل عکس‌برداری و فیلم‌برداری و تهیه گزارش دقیق ثبت نماید .
زمینه‌های کاربرد گزارش شامل دعاوی کیفری، دعاوی حقوق مدنی، اختلافات بیمه‌ای و قراردادهای دولتی یا خصوصی است، مخصوصاً در مواردی که تشخیص علت حادثه (عمد یا غیرعمد) و تخمین خسارت مالی صحیح از اهمیت حیاتی برخوردار باشد .
ابزار و روش‌های مورد استفاده:
بررسی مستقیم صحنه حادثه شامل تحلیل نحوه شروع و گسترش حریق یا انفجار، بررسی انواع مواد سوختنی یا نسوز، تحلیل سیستم‌های حفاظت و اطفاء حریق محل حادثه
بهره‌گیری از گزارش‌های آتش‌نشانی، گزارش‌های انتظامی، مدارک محیطی و تجهیزات موجود در صحنه و اسناد مالی مانند فاکتورها، فهرست اموال، رسیدهای انبارگردانی برای برآورد ارزش ریالی خسارات .
تحلیلی مستدل بر اساس معیارهای فنی معتبر برای تعیین خسارت تجهیزات ایمنی، تجهیزات آتش‌نشانی، تاسیسات ایمنی، ساختارهای نسوز یا سایر اجزاء محل حادثه .
حوزه‌های کاربرد عملی:
۱. دادگاه و مراجع قضایی: کارشناس رسمی دادگستری در این صلاحیت، در پرونده‌های کیفری یا حقوقی مرتبط با آتش‌سوزی و انفجار، با تعیین علت حادثه و مبلغ خسارت، نقش کلیدی دارد.
۲. شرکت‌های بیمه: گزارش‌های کارشناسی رسمی دادگستری مبنای تصمیم‌گیری بیمه‌گر در ارزیابی ادعای خسارت ناشی از آتش‌سوزی و تصویب پرداخت یا رد آن هستند .
۳. دستگاه‌های دولتی یا خصوصی: در اختلافات پیمانکاری، ارزیابی خسارات قبل یا پس از تحویل پروژه، یا بررسی توانمندی طرح‌های ایمنی و سیستم‌های نصب‌شده ایمنی، نظر کارشناسی رسمی دادگستری دارای جایگاه رسمی و الزام‌آور است .
ساختار گزارش و اثر حقوقی:
گزارش کارشناس رسمی دادگستری باید مستدل، دقیق و در چارچوب موضوع صلاحیت تنظیم شود و مطابق ماده ۱۹ قانون کارشناسان رسمی دادگستری، در مهلت مقرر به مراجع ذی‌ربط ارایه شود و نسخه‌ای از آن حداقل پنج سال نگهداری گردد . گزارش باید شامل تشریح محل حادثه، روش بررسی، یافته‌های فنی در خصوص علت حادثه، تخمین خسارت مالی بر مبنای مستندات و نتیجه‌گیری روشن باشد.
اهمیت صلاحیت در نظام قضایی و اداری:
این صلاحیت به کارشناس رسمی دادگستری اجازه می‌دهد در موضوعاتی بسیار پیچیده مانند آتش‌سوزی‌های صنعتی، انفجار مواد محترقه، آتش‌سوزی در اماکن عمومی یا خصوصی، حوادث منجر به فوت یا آسیب شدید و موارد مربوط به تجهیزات ایمنی و آتش‌نشانی، اظهار نظر کرده و خسارت واقعی را با اتکا به شواهد و معیارهای فنی اعلام نماید .
از سوی دیگر، قدرت گزارش مستند و قابل استناد در دیوان عدالت اداری، دادگاه عمومی یا کیفری و شعب بیمه، منجر به افزایش کیفیت تصمیم‌گیری و حفظ حقوق افراد و نهادها می‌گردد.