اظهارنظر کارشناسانه در دعاوی مربوط به حفاظت و صیانت از ارزشهای فرهنگی ابنیه ، آثار و میراث فرهنگی و گردشگری منطبق با منشورهای علمی و فرهنگی ملی و بین المللی در ارتباط با ثبت در میراث جهانی

کارشناس رسمی دادگستری در رشته باستان‌شناسی و حفاظت آثار باستانی، نقشی حیاتی در حفظ هویت فرهنگی و تاریخی کشور ایفا می‌کند. این کارشناسان با بهره‌گیری از دانش تخصصی و تجربه عملی، در دعاوی حقوقی و کیفری مرتبط با آثار تاریخی، ابنیه باستانی، محوطه‌های فرهنگی و بافت‌های تاریخی، به‌عنوان مرجع قانونی و بی‌طرف، اظهارنظر می‌کنند.

وظایف و مسئولیت‌ها

کارشناسان رسمی دادگستری در این حوزه، مسئولیت‌های متعددی را بر عهده دارند که شامل موارد زیر می‌شود:

تعیین قدمت و ارزش بناهای تاریخی: تشخیص سن و ارزش تاریخی ابنیه و محوطه‌های فرهنگی با استفاده از روش‌های علمی و مستند.

ارزیابی خسارات وارده به آثار باستانی: برآورد میزان آسیب‌های وارد شده به ابنیه تاریخی و تعیین هزینه‌های لازم برای مرمت و بازسازی.

بررسی و اظهارنظر در دعاوی حقوقی و کیفری: تحلیل و ارائه نظر کارشناسی در پرونده‌های قضائی مرتبط با آثار باستانی، از جمله دعاوی مربوط به تخریب، تغییر کاربری یا حفاری‌های غیرمجاز.

تشخیص اصالت و هویت آثار: بررسی و تأیید اصالت اشیاء و آثار فرهنگی، با استفاده از آزمایش‌های علمی و روش‌های تخصصی.

تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی: شناسایی و تعیین محدوده‌های حفاظتی آثار باستانی، به‌منظور جلوگیری از تعرض یا تغییرات غیرمجاز.

نظارت بر مرمت و احیاء ابنیه تاریخی: ارزیابی صحت انجام کار در پروژه‌های مرمت، بررسی تطابق با استانداردهای علمی و فنی، و ارائه مشاوره در مراحل مختلف.

ارزیابی طرح‌های عمرانی در بافت‌های تاریخی: بررسی تأثیر طرح‌های توسعه شهری بر بافت‌های تاریخی و ارائه پیشنهادات برای حفظ ارزش‌های فرهنگی.

ابزارها و روش‌ها

کارشناسان رسمی دادگستری در این رشته، برای انجام وظایف خود از ابزارها و روش‌های متنوعی استفاده می‌کنند:

تصاویر هوایی و ماهواره‌ای: برای شناسایی و تحلیل وضعیت آثار باستانی و محوطه‌های تاریخی.

نقشه‌برداری و ترسیم پلان: برای تعیین محدوده‌های عرصه و حریم آثار و مستندسازی وضعیت موجود.

آزمایش‌های علمی: استفاده از روش‌های آنالیز و پرتوگرافی برای تعیین قدمت و اصالت اشیاء و مواد ساختمانی.

مطالعات میدانی و بررسی‌های میدانی: بازدید از محل آثار، مصاحبه با ذینفعان و جمع‌آوری اطلاعات مرتبط.

کاربردها و اهمیت

نقش کارشناس رسمی دادگستری در رشته باستان‌شناسی و حفاظت آثار باستانی در زمینه‌های مختلفی از جمله دعاوی حقوقی، اختلافات مرمت، حفاظت از میراث فرهنگی، ثبت آثار در فهرست ملی و جهانی، و نظارت بر طرح‌های عمرانی در بافت‌های تاریخی، بسیار حائز اهمیت است. این کارشناسان با ارائه نظرات تخصصی و مستند، به حفظ و صیانت از آثار باستانی و هویت فرهنگی کشور کمک می‌کنند و در راستای توسعه پایدار و حفظ میراث فرهنگی، نقشی کلیدی ایفا می‌نمایند.