شرح خدمت
بررسی و اظهارنظر در خصوص پرونده هایی در حوزه ی نشریات شامل: هفته نامه ها، ماهنامه ها، فصلنامه ها و همچنین جرائم در حوزه تشریفات داخلی سازمانی:
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، کارشناسی رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری با مأموریت اظهارنظر تخصصی در دعاوی و پرونده‌هایی مرتبط با رسانه‌ها، نشریات و جرائم رسانه‌ای فعالیت می‌کند. این صلاحیت به‌طور مشخص در زمینه‌ی بررسی تخلفات خبرنگاران و روزنامه‌نگاران و ارزیابی محتوای منتسب به مؤسسات رسانه‌ای، شهرت حرفه‌ای و انطباق عملکرد با قوانین حاکم بر مطبوعات و رسانه، دارای چارچوبی دقیق و مورد اعتماد مراجع قضائی و اداری است .
۱. حوزه عملکرد و موارد ارجاع
کارشناسی رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری به‌طور رسمی از سوی قضات و مراجع صالح قضائی به پرونده‌هایی مراجعه می‌کند که موضوع آنها شامل خبرگزاری‌ها، روزنامه‌ها، پایگاه‌های اطلاع‌رسانی، رادیو و تلویزیون در مقیاس استانی یا محلی دارای تیراژ بالا است. همچنین پرونده‌های مربوط به نشریات مانند هفته‌نامه‌ها، ماهنامه‌ها، فصلنامه‌ها و جرائم مربوط به تشریفات داخلی سازمانی در این حوزه به‌طور مستقیم در حوزه فعالیت این کارشناس قرار دارد .
۲. وظایف حقوقی و قضائی
وظایف تخصصی کارشناسی رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری شامل موارد زیر است:
بررسی و اظهارنظر درباره تخلفات خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در حوزه‌های مختلف خبری؛
ارزیابی انطباق فعالیت رسانه‌ای با مقررات مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی؛
تشخیص کیفیت حرفه‌ای فعالیت رسانه‌ای، رعایت ضوابط نشر و صحت عملکرد؛
ارائه گزارش‌های تخصصی به قاضی یا مرجع اداری درباره صلاحیت حرفه‌ای خبرنگاران؛
ارزیابی محتواهای مطبوعاتی در موضوع مالکیت معنوی، تألیف و ترجمه، آثار صوتی و تصویری و سایر موارد حقوق نشر و تبلیغ غیرمجاز .
۳. ابزار و روش‌های ارزیابی
در اجرای وظایف کارشناسی رسمی دادگستری، ابزارها و رویکردهای خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد:
مطالعه مدارک و مستندات منتشرشده، از جمله شماره نشریات و محتوای منتشرشده؛
تحلیل محتوای رسانه‌ای از نظر قانونی، اخلاق حرفه‌ای و انطباق با قانون مطبوعات؛
تطبیق آثار با حقوق مالکیت معنوی و بررسی شواهد بهره‌برداری غیرمجاز؛
تعیین زمینه وقوع جرم نشر اکاذیب یا شایعه‌پراکنی با تشخیص انگیزه نویسنده یا رسانه؛
ارائه مستندات کارشناسی کتبی و شفاهی در مراجع قضائی یا اداری به‌عنوان راهنمای تصمیم‌گیری .
۴. کاربردهای معمول و ارزش حقوقی
در عمل قضائی، کارشناسی رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری در موارد زیر به‌کار گرفته می‌شود:
رسیدگی به شکایت مرتبط با انتشار مطالب خلاف واقع، افترا یا تهمت در رسانه‌ها؛
ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای افراد متهمه یا شاکی در پرونده‌های خبرنگاری؛
تعیین تخلفات حرفه‌ای در سازمان‌ها و نشریات داخلی، مانند تخلفات تشریفات اداری؛
تشخیص امتیازات مالکیت معنوی ناشران، نویسندگان، مترجمان و تولیدکنندگان آثار رسانه‌ای؛
پیشگیری از وقوع جرائم رسانه‌ای، از طریق اظهارنظرهای پیش‌گیرانه در طراحی نشریات یا پایگاه‌ها .
۵. نقش حقوقی و جایگاه حرفه‌ای
کارشناسان رسمی دادگستری امور خبرنگاری و روزنامه‌نگاری جایگاه ویژه‌ای در ساختار قضائی و نظارتی دارند. نظر آنها در دادسراها، دادگاه‌ها، سازمان‌های دولتی و رسانه‌ای مورد اعتماد مراجع تصمیم‌گیر است و می‌تواند نقش تعیین‌کننده در صدور آرای مرتبط با رسانه‌ها داشته باشد. همچنین اظهارنظر این کارشناس سبب افزایش کیفیت عملکرد رسانه‌ای، کاهش هزینه‌های حقوقی و اخلاقی و جلوگیری از توقیف غیرضروری نشریات می‌شود .