شرح خدمت
شناخت کامل نسبت به امور ایمنی و آتش نشانی:
در نظام قضایی و اداری ایران، کارشناسی رسمی دادگستری در رشته امور آتش‌سوزی و آتش‌نشانی با صلاحیت شناخت کامل نسبت به امور ایمنی و آتش نشانی یکی از پایه‌ای‌ترین حوزه‌های تخصصی می‌باشد. این صلاحیت در زمره صلاحیت‌های پایه طبقه‌بندی شده است که در جدول صلاحیت‌ها مورد تأیید مراجع قانونی قراردارد و الزام قانونی برای اظهارنظر رسمی در انواع دعاوی، اختلافات پیمانکاری، ارزیابی خسارت و گزارش‌های رسمی می‌باشد .
عملکرد و نقش قانونی
کارشناس رسمی دادگستری دارای این صلاحیت، به‌صورت رسمی توسط مراجع قضایی یا اداری دعوت می‌شود تا در مسائل مرتبط با ایمنی و آتش‌نشانی اظهارنظر کند. موارد ذیل از کاربردهای رسمی وی در دادگاه‌ها، ادارات بیمه، دستگاه‌های اجرایی و پروژه‌های ساختمانی پیوست به گزارش‌های رسمی است:
تحلیل علت وقوع حریق در اماکن مختلف، شامل حریق‌های منجر به فوت و حریق‌های ویژه مانند انفجار خودرو، قطار، مترو، کشتی و هواپیما .
اظهارنظر درباره تجهیزات و تاسیسات ایمنی و آتش‌نشانی در صنایع، مجتمع‌ها و ساختمان‌ها (از جمله سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق، اسپرینکلر، خاموش‌کننده‌ها) .
ارزیابی ریسک حریق و تحلیل سیستم‌های پیشرفته ایمنی مانند پخش دود، طراحی مسیرهای خروج اضطراری، اعلام حریق و اطفای خودکار .
گستره وظایف تخصصی
بررسی کامل فنی و اجرایی طرح‌ها و پروژه‌های ایمنی و آتش‌نشانی و ارائه نقد تخصصی و رسمی در خصوص مطابقت با استانداردها و آیین‌نامه‌های ملی و بین‌المللی .
برآورد نیازها و هزینه تجهیزات ایمنی و آتش‌نشانی در اماکن و صنایع، شامل تخمین اقتصادی نصب، نگهداری و خدمات سرویس دوره‌ای .
تحلیل خسارات ناشی از حوادث و آتش‌سوزی، تعیین میزان خسارت، هزینه تعمیرات و بازسازی تجهیزات ایمنی، به‌منظور ارائه گزارش رسمی به دادگاه، بیمه یا نهادهای دولتی .
تهیه گزارشات رسمی علت‌یابی حریق، شامل تشخیص عمدی یا تصادفی بودن آتش‌سوزی، بررسی محیط حادثه و ارائه مستندات جهت رسیدگی قضایی .
ابزارها، روش‌ها و مبانی کارشناسی رسمی
استفاده از روش‌های علمی تشخیص کانون آغاز حریق، تحلیل رفتار شیمیایی حریق، شناخت خصیصه‌های مواد محترقه و اشتعال‌زا و رفتار دود .
بهره‌گیری از آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های فنی مرجع (مانند مقررات ملی ساختمان، استانداردهای ایمنی در برابر حریق، دستورالعمل سیستم‌های اعلام و اطفای حریق) به‌منظور ارزیابی طرح‌ها و تجهیزات .
استفاده از گزارش‌نویسی استاندارد شامل شرح فرآیند وقوع حریق، نتایج آزمایشگاهی یا میدانی، تحلیل علت و پیشنهادهای ایمنی.
نمونه موارد کاربرد
گزارش رسمی به دادگاه در پرونده‌های جنایی یا مدنی مرتبط با حریق و تلفات جانی.
ارائه اظهارنظر جهت بیمه یا بانک درباره میزان خسارت از حادثه آتش‌سوزی.
بررسی اختلافات قراردادی بین کارفرما و پیمانکار در پروژه‌های ساختمانی یا صنعتی درباره مسائل ایمنی و نصب تجهیزات آتش‌نشانی.
تأیید طرح‌های ایمنی به‌منظور صدور تأییدیه برای دریافت پایان کار ساختمانی از شهرداری یا سایر مراجع تصمیم‌گیرنده .
به این ترتیب، کارشناسی رسمی دادگستری در امور آتش‌سوزی و آتش‌نشانی با صلاحیت شناخت کامل نسبت به امور ایمنی و آتش نشانی نقش محوری در حمایت فنی و حقوقی از نظام قضایی و اداری ایفا می‌نماید. این صلاحیت، قابلیت تحلیل دقیق و گزارش رسمی درباره شرایط ایمنی، علت‌یابی حریق و ارزیابی خسارات را فراهم می‌آورد که در دعاوی، بیمه، پروژه‌های عمرانی و انطباق با قوانین ایمنی ضرورت دارد.