شرح خدمت
این کارشناسی رسمی دادگستری، تحت عنوان صلاحیت «تجاوز به پارک‌های ملی، آثار طبیعی ملی»، تحلیل‌های تخصصی و قانونی را در محیط‌های حفاظت‌شده‌ای مانند پارک‌های ملی، آثار طبیعی ملی و مناطق چهارگانه اجرا می‌کند. اصلی‌ترین کارکرد آن، ارزیابی دقیق و مستند خسارات ناشی از عوامل تغییر غیرقانونی یا دخل و تصرف در این مناطق است.
در چارچوب وظایف قانونی، کارشناسی رسمی دادگستری محیط زیست مجاز است در حوزه‌های زیر گزارش رسمی تهیه نماید:
تشخیص جغرافیایی تجاوز
تعیین موقعیت و حدود دقیق تجاوز به آثار طبیعی ملی، شامل بررسی شعاع اثر، سطح و وسعت تغییرات محیطی.
برآورد میزان خسارت
محاسبه ریالی خسارت واردشده به اراضی، گونه‌های گیاهی و جانوری، منابع آب و خاک و اکوسیستم‌های طبیعی با بهره از روش‌های استاندارد و اطلاعات میدانی
کارشناس رسمی دادگستری .
ابزارها و روش‌های تخصصی
استفاده از ابزارهای فنی شامل GIS، پایش میدانی، مطالعات اطلاعات مکانی و محاسبات ارزش اقتصادی منابع زیستی در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست .
زمینه‌های کاربرد عملی
این کارشناسی رسمی دادگستری در پرونده‌های قضایی مرتبط با تجاوز به آثار طبیعی ملی، هنگامی که قاضی نیازمند ارزیابی دقیق خسارت باشد، گزارش رسمی ارائه می‌دهد. همچنین در ارزیابی خسارات ناشی از ساخت‌وساز غیرمجاز، توقف بهره‌برداری غیرقانونی، یا تخریب‌های زیست‌محیطی کاربرد دارد.
خروجی گزارش کارشناسی
شامل تشریح موقعیت جغرافیایی تجاوز، طبقه‌بندی نوع تخریب، برآورد اقتصادی خسارت‌های ناشی از قطع گیاهان، آسیب اکوسیستمی، اختلال در منابع بومی و ارائه سند مستند برای استناد در رای دادگاه یا اجرای مصوبات اداری.
ارزش در نظام حقوقی و محیط‌زیستی ایران
این صلاحیت، رابط حقوقی و فنی میان قوه قضائیه، سازمان حفاظت محیط زیست و ادارات محلی محسوب می‌شود. با گزارش‌های مستدل کارشناسی رسمی دادگستری، امکان مطالبه جبران خسارت، دریافت مجازات یا اصلاح وضعیت محیط‌زیست فراهم می‌گردد.
جمع‌بندی:
صلاحیت «تجاوز به آثار طبیعی ملی» در حوزه کارشناسی رسمی دادگستری محیط زیست، ساختاری رسمی و معتبر دارد که از سوی مراجع قضایی و محیط‌زیستی مورد استناد قرار می‌گیرد. این صلاحیت شامل شناسایی تجاوز، محاسبه دقیق خسارت و ارائه گزارش حقوقی–فنی است و نقش کلیدی در حمایت از طبیعت و اجرای عدالت زیست‌محیطی در ایران ایفا می‌نماید.